Wat doet een slechte matras met je rug?

Hoe herken je dat je matras de oorzaak is van je rugpijn?

De slaap is heel erg belangrijk voor onze algemene gezondheid. Dit is al uit vele onderzoeken gebleken. Tijdens de nacht gaat je lichaam, zowel fysiek als mentaal, herstellen. Je geest kan via dromen de indrukken van de dag verwerken. Het lichaam moet ook recupereren. Zowel de spieren als de ruggengraat gaan vooral ‘s nachts pas écht kunnen herstellen van de inspanningen overdag.

Overdag wordt ons lichaam continu onder druk gezet door de zwaartekracht. Bovendien moeten er ook schokken opgevangen worden omdat we stappen, dragen, springen, lopen, autorijden enzovoort. Daarnaast is zittend werk meer de norm geworden, waardoor lang in 1 houding zitten veel vaker voorkomt. Dit zorgt ervoor dat de tussenwervelschijf continu ingedrukt wordt en vaak op een foute manier. De tussenwervelschijven zijn de schokdempers van onze ruggengraat en zorgen ervoor dat je soepel kan bewegen. Ze zijn vergelijkbaar met een soort sponsjes. Bij druk verliezen ze vocht. Dus overdag worden ze wat platter. Dat is de reden dat we ‘s avonds meestal ongeveer 1 tot 3 cm kleiner zijn dan ‘s ochtends. ‘s nachts is immers hét moment dat deze sponsjes terug vocht kunnen opslaan en terugkeren naar hun normale grootte. Je ligt horizontaal op je matras, de druk van de zwaartekracht valt daardoor weg én er zijn veel minder schokken tijdens de slaap. Als je echter niet goed ligt in je bed, verliest je ruggengraat de natuurlijke S-curve. De onderrug wordt bijvoorbeeld vlakker i.p.v. hol waardoor de wervels naar elkaar toekomen en de tussenwervelschijf hierdoor weer geplet wordt. Deze kan zich zo niet meer herstellen. Op lange termijn kan dit overbelastingsletsels geven zoals hernia, bulging of een te platte vorm waardoor de wervels niet meer genoeg beschermd worden.

De andere manier waarop ons lichaam fysiek verwerking nodig heeft, is op vlak van de spieren. Als je lichaam niet juist ondersteund wordt, gaan je spieren langdurig in een foute houding getrokken worden. Aan de ene kant worden ze overmatig uitgerokken, aan de andere kant worden ze te fel bij elkaar geduwd. De ontspanning kan zo niet komen, ze moeten te veel compenseren. 

Er zijn vaak 2 redenen waarom een matras slecht ligt en daarbij bovenstaande problemen geeft. Ofwel is de matras te zacht ofwel is ze te hard. Bij een te zachte matras wordt het zwaarste onderdeel van ons lichaam niet genoeg gesteund. Je ligt als het ware in een hangmat waarbij je bekken en onderrug helemaal wegzakt. Het bekken hangt bijna aan de spieren van je rug en zorgt er eveneens voor dat de onderste wervels scheef komen te staan ten opzichte van elkaar. De tussenwervelschijven krijgen heel weinig ruimte daardoor om te herstellen. Bij een harde matras wordt de wervelkolom vaak op 2 plaatsen fel belast. De schouders en bovenrug krijgen te veel druk en worden daardoor omhoog geduwd. Dit gebeurt ook bij het bekken. Vooral bij vrouwen wordt het bekken scheef geduwd en wordt de onderrug daardoor terug te weinig ondersteund. De reden hiervoor is dat vrouwen meestal een breder bekken hebben ten opzichte van de taille.

Wat gebeurt er precies met je rug op een slechte matras?

De slaap is heel erg belangrijk voor onze algemene gezondheid. Dit is al uit vele onderzoeken gebleken. Tijdens de nacht gaat je lichaam, zowel fysiek als mentaal, herstellen. Je geest kan via dromen de indrukken van de dag verwerken. Het lichaam moet ook recupereren. Zowel de spieren als de ruggengraat gaan vooral ‘s nachts pas écht kunnen herstellen van de inspanningen overdag.

Overdag wordt ons lichaam continu onder druk gezet door de zwaartekracht. Bovendien moeten er ook schokken opgevangen worden omdat we stappen, dragen, springen, lopen, autorijden enzovoort. Bovendien is zittend werk meer de norm geworden, waardoor lang in 1 houding zitten veel vaker voorkomt. Dit zorgt ervoor dat de tussenwervelschijf continu ingedrukt wordt en vaak op een foute manier. De tussenwervelschijven zijn de schokdempers van onze ruggengraat en zorgen ervoor dat je soepel kan bewegen. Ze zijn vergelijkbaar met een soort sponsjes. Bij druk verliezen ze vocht. Dus overdag worden ze wat platter. Dat is de reden dat we ‘s avonds meestal ongeveer 1 tot 3 cm kleiner zijn dan ‘s ochtends. ‘s nachts is immers hét moment dat deze sponsjes terug vocht kunnen opslaan en terugkeren naar hun normale grootte. Je ligt horizontaal op je matras, de druk van de zwaartekracht valt daardoor weg én er zijn veel minder schokken tijdens de slaap. Als je echter niet goed ligt in je bed, verliest je ruggengraat de natuurlijke S-curve. De onderrug wordt bijvoorbeeld vlakker ipv hol waardoor de wervels naar elkaar toekomen en de tussenwervelschijf hierdoor weer geplet wordt. Deze kan zich zo niet meer herstellen. Op lange termijn kan dit overbelastingsletsels geven zoals hernia, bulging of een te platte vorm waardoor de wervels niet meer genoeg beschermd worden.

De andere manier waarop ons lichaam fysiek verwerking nodig heeft, is op vlak van de spieren. Als je lichaam niet juist ondersteund wordt, gaan je spieren langdurig in een foute houding getrokken worden. Aan de ene kant worden ze overmatig uitgerokken, aan de andere kant worden ze te fel bij elkaar geduwd. De ontspanning kan zo niet komen, ze moeten te veel compenseren. 

Er zijn vaak 2 redenen waarom een matras slecht ligt en daarbij bovenstaande problemen geeft. Ofwel is de matras te zacht ofwel is ze te hard. Bij een te zachte matras wordt het zwaarste onderdeel van ons lichaam niet genoeg gesteund. Je ligt als het ware in een hangmat waarbij je bekken en onderrug helemaal wegzakt. Het bekken hangt bijna aan de spieren van je rug en zorgt er eveneens voor dat de onderste wervels scheef komen te staan ten opzichte van elkaar. De tussenwervelschijven krijgen heel weinig ruimte daardoor om te herstellen. Bij een harde matras wordt de wervelkolom vaak op 2 plaatsen fel belast. De schouders en bovenrug krijgen te veel druk en worden daardoor omhoog geduwd. Dit gebeurt ook bij het bekken. Vooral bij vrouwen wordt het bekken scheef geduwd en wordt de onderrug daardoor terug te weinig ondersteund. De reden hiervoor is dat vrouwen meestal een breder bekken hebben ten opzichte van de taille. 

Welke klachten kan een slechte matras veroorzaken?

Gemiddeld liggen we 7u per dag in ons bed. Het is dan ook niet vreemd dat een slechte matras veel klachten kan geven. Bovendien weten we ondertussen dat de nacht hét moment is waarop ons lichaam kan herstellen. Als dat herstel niet lukt door een slechte matras, is het logisch dat er problemen ontstaan. Vaak horen we mensen zeggen dat ze veel last hebben van stijfheid bij het opstaan als ze op een slechte matras hebben geslapen. Deze stijfheid zit vooral in de onderrug. Na een tijdje bewegen gaat dit ook voorbij. Andere pijnklachten die door spieren worden veroorzaakt zijn spanningshoofdpijn en nekpijn. Niet goed liggen, kan ook bestaande klachten verergeren. Mensen met een structureel probleem aan de wervelkolom (zoals hernia, ontsteking, artrose, beknelde zenuw, hyperlaxiteit…) krijgen meer pijn en meer uitstraling naar benen of armen. Wat er ook regelmatig gezegd wordt, is niet uitgeslapen geraken. Meteen bij het opstaan voel je je vermoeid. De slaapkwaliteit is immers minder goed op een slechte matras.

We willen tegelijk wat nuanceren. Spierpijn en rugproblemen worden niet alleen door een slechte matras veroorzaakt. Rugklachten zijn vaak een opeenstapeling van verschillende factoren. Langdurig zitten, zwaar fysiek werk, slechte hef-en tiltechnieken en stress kunnen allemaal ook bijdragen aan bovenstaande klachten. 

Hoe lang duurt het voor een slechte matras klachten geeft?

 Hoe snel een matras klachten geeft, is erg persoonlijk. Sommige mensen die drukgevoelig zijn, krijgen na 1 nacht slapen op een harde matras al klachten. Soms zelfs al tijdens de nacht zelf. Bij de meesten gaan de klachten ‘s ochtends wel weg na wat beweging, bij anderen blijft de pijn zeurend aanwezig gedurende de dag. Mensen die reeds klachten hebben, zullen ook veel sneller merken dat ze op een slechte matras hebben geslapen. De klachten verergeren vaak al na 1 of een paar nachten. Als je geen enkele klacht hebt, zal je niet snel voelen dat je op een slechte matras ligt. Er zijn immers mensen die overal goed slapen en weinig tot geen pijn of last daarvan ondervinden. Vaak zijn dat mensen die zeggen: “ik val altijd als een blok in slaap. Van zodra mijn hoofd het kussen raakt, ben ik weg. Mij kan je op de grond leggen en ik slaap nog goed. Ik sta elke ochtend fluitend op”

 
Wat misschien niet goed geweten is, is dat je lichaam sowieso moet wennen aan een nieuwe matras, eender welke. Deze aanpassingsperiode duurt vaak 2 tot 4 weken. Het kan dus ook zijn dat je in het begin klachten ervaart die je ervoor niet had. Dat wil dan niet persé zeggen dat de matras slecht is, maar wel dat je lichaam moet wennen aan een andere (betere of slechtere) houding.  

Wanneer moet je je matras vervangen?

Welke matras is wél goed voor je rug?

Een goede matras is een matras die aangepast is aan jouw eigen unieke noden, lichaamsbouw, lengte en gewicht. Meestal gaat dit over matrassen die in verschillende zones kunnen opgebouwd worden of reeds zo gemaakt zijn. Er is een verschil tussen objectief goed slapen en subjectief goed slapen. Ze gaan hand in hand en kunnen niet los van elkaar gezien worden.

Objectief goed liggen betekent dat jouw rug de natuurlijke krommingen kan behouden tijdens het slapen. Dit moet zo zijn, zowel in zij of in ruglig.. Zo kan de rug het beste herstellen. Buikslapen is sowieso niet zo’n goede slaaphouding, maar ook daar kunnen indien nodig aanpassingen gemaakt worden om de ‘slechtere’ krommingen te compenseren bij het liggen op de buik. Dit gaat dan vooral over de druk op de onderrug en tips over het kussen. Een objectief goede matras ondersteunt de wervelkolom vanuit verschillende zones met verschillende hardheden waardoor de wervelkolom in een neutrale houding kan blijven liggen. De schouders zakken voldoende naar beneden, de taille of lage rug wordt genoeg ondersteund en het bekken kan stabiel blijven liggen. Als je op je rug slaapt, gaat een goede matras de S-curve van de rug mee volgen. De bolle bovenrug zakt lichtjes, de holle onderrug wordt opgevuld door de matras en ook het bekken mag lichtjes inzakken. In zijlig moet de ruggengraat een rechte lijn vertonen vanaf het hoofd tot aan het bekken, alsof je een waterpas op de ruggengraat zou kunnen zetten. Niet iedereen heeft dezelfde curves in zijn wervelkolom. Er zijn mensen die bijvoorbeeld een vlakkere onderrug hebben of een scoliose waardoor er een afwijking is van de rechte lijn in zijlig. Hier moet je bij de aankoop van een matras ook rekening mee houden: De matras mag een ‘scheve’ rug niet rechttrekken, want dan ondersteunt deze de natuurlijke kromming niet meer. 

Daarnaast heb je het subjectieve luik van een goede matras. Dat heeft vaak te maken met persoonlijke voorkeur, gewoonte en drukgevoeligheid. Vaak zeggen we: never change a winning team. Als je altijd goed geslapen hebt op een latexmatras met een aangepaste bodem, mag je gerust daarbij blijven. Ben je het gewoon om op een pocketveermatras te slapen, zoek dan gerust naar hetzelfde. Verder kan het subjectieve comfort bij een matras op maat ook vaak gekozen worden. Lig je graag wat stabieler, dan neem je best een toplaag die wat steviger aanvoelt. Als je daarentegen liever op een wolkje ligt, kan je dit ook aangeven. De ondersteuning van het lichaam blijft het belangrijkste, dus het subjectieve comfort mag niet de doorslaggevende factor zijn.

Wat je ook in het achterhoofd moet houden bij goed slapen, is de combinatie van de matras en de bodem. Zij werken altijd samen. Wanneer de ondersteuning voor het lichaam vanuit de matras komt, wordt de bodem minder belangrijk. En omgekeerd: soms geeft de bodem de ondersteuning voor het lichaam en dan zorgt de matras eerder voor het comfort. Je kan dus vaak kiezen tussen steun vanuit de matras of steun vanuit de lattenbodem of indien nodig, een combinatie van beide. Een voorbeeld van zo’n samenwerking: een pocketveermatras heeft metalen veren in de kern om het lichaam optimaal te dragen, deze veren hebben een stabiel oppervlak nodig om die juiste ondersteuning door te kunnen geven. Daarom is het belangrijk dat de latten van de lattenbodem niet te hard bewegen en dicht genoeg op elkaar staan. Een bodem die versleten is, kan ook geen goede steun zijn voor een matras. De matras zal mee doorhangen als de bodem werkt zoals een hangmat. 

Als de bodem de ondersteuning gaat geven aan het lichaam en dus aanpasbaar is op de lichaamsbouw, hoeft de matras niet noodzakelijk op maat te zijn. Het is vooral belangrijk dat de matras niet te hard of te dik is. Het lichaam moet immers doorheen de matras kunnen zakken om de bodem zijn werk te laten doen.

Als je chronische klachten hebt die ook van aard en intensiteit veranderen, kan het ook aangewezen zijn om naast een goed aangepaste matras ook een correctie te kunnen maken vanuit de bodem. Dan kan je de beide combineren. Een matras op maat als belangrijkste steunbron voor het lichaam én een aanpasbare lattenbodem die, indien nodig, lichtjes aangepast kan worden doordat de latten in de hoogte kunnen ingesteld worden. Zo kunnen bijvoorbeeld de schouders nog dieper zakken, omdat de latten op die plek naar beneden kunnen worden gezet. Laat je hierover vooral goed adviseren. Niet alle combinaties van bodem en matras zijn nodig of goed om gezond te slapen.